شروع یادگیری نقاشی برای بسیاری از افراد با یک سؤال ساده آغاز می‌شود: برای یادگیری نقاشی از کجا باید شروع کنم؟ شاید تصور کنید برای تبدیل شدن به یک نقاش خوب باید از همان ابتدا طراحی حرفه‌ای بلد باشید، ابزارهای گران‌قیمت داشته باشید یا سال‌ها در کلاس‌های هنری شرکت کنید؛ اما واقعیت این است که مسیر یادگیری نقاشی می‌تواند بسیار ساده‌تر از چیزی باشد که تصور می‌کنید.
آموزش نقاشی برای مبتدیان زمانی نتیجه بهتری دارد که از اصول پایه شروع شود و هنرجو به‌جای تلاش برای اجرای آثار پیچیده، ابتدا مهارت‌های بنیادی مانند کنترل دست، شناخت فرم، تناسب، نور و سایه، ترکیب رنگ و استفاده صحیح از ابزار را یاد بگیرد.
فرقی نمی‌کند به نقاشی با رنگ روغن، پاستل گچی، مداد یا سایر تکنیک‌ها علاقه داشته باشید؛ تقریباً در تمام شاخه‌های نقاشی، یک سری اصول پایه مشترک وجود دارد که یادگیری آن‌ها مسیر پیشرفت را بسیار ساده‌تر می‌کند. در این مطلب از آکادمی امیر جمشیدی بررسی می‌کنیم که چگونه نقاشی را از صفر شروع کنیم، چه ابزارهایی برای شروع نیاز داریم و بهتر است یادگیری را با چه مراحلی ادامه دهیم.
بیشتر بخوانیید : دوره های آموزش نقاشی پاستل گچی
آیا برای شروع نقاشی باید طراحی بلد باشیم؟
یکی از رایج‌ترین تصورهای اشتباه این است که قبل از شروع نقاشی باید حتماً یک طراح حرفه‌ای باشید. در حالی که طراحی و نقاشی دو مهارت مرتبط اما قابل یادگیری هستند.
اگر در ابتدای مسیر هستید، طبیعی است که نتوانید در اولین تلاش یک چهره، منظره یا شیء را دقیق اجرا کنید. مهارت طراحی به مرور و با تمرین ایجاد می‌شود. مهم این است که تمرین‌ها از سطح مناسب شروع شوند و به تدریج دشوارتر شوند.
در آموزش نقاشی از صفر معمولاً بهتر است ابتدا با خطوط، اشکال هندسی و فرم‌های ساده شروع کنید. تمرین دایره، مربع، استوانه، مکعب و گوی می‌تواند به شناخت بهتر فرم و حجم کمک کند. پس از آن می‌توان همین مهارت‌ها را برای طراحی اشیای پیچیده‌تر به کار برد.
هدف این نیست که از همان روز اول نقاشی شما کاملاً حرفه‌ای باشد. هدف این است که چشم و دست شما به مرور با یکدیگر هماهنگ شوند.
اولین قدم در یادگیری نقاشی چیست؟
اگر تصمیم گرفته‌اید نقاشی را شروع کنید، بهتر است قبل از خرید تعداد زیادی ابزار، ابتدا مشخص کنید به کدام تکنیک علاقه دارید.
نقاشی یک حوزه بسیار گسترده است و ابزار و روش اجرای هر تکنیک با دیگری تفاوت دارد. برای مثال، نقاشی با پاستل گچی با رنگ روغن تفاوت‌های زیادی دارد و ابزار مورد نیاز آن‌ها نیز یکسان نیست.
برخی از رایج‌ترین تکنیک‌هایی که می‌توانید برای شروع بررسی کنید عبارت‌اند از:
- نقاشی با پاستل گچی
- نقاشی با رنگ روغن
- طراحی با مداد
- طراحی با مداد رنگی
- آبرنگ
- زغال و تکنیک‌های خشک
هر کدام از این تکنیک‌ها ویژگی‌های خاص خود را دارند. بنابراین بهتر است به جای اینکه هم‌زمان چند تکنیک را شروع کنید، ابتدا یک مسیر را انتخاب کرده و برای مدتی روی همان تمرکز داشته باشید.
برای شروع نقاشی چه وسایلی لازم داریم؟
یکی از اشتباهات رایج افراد مبتدی این است که تصور می‌کنند برای شروع باید مجموعه کاملی از ابزارهای حرفه‌ای را تهیه کنند. در حالی که برای شروع، چند ابزار پایه و مناسب کافی است.
نوع ابزار کاملاً به تکنیکی که انتخاب می‌کنید بستگی دارد. برای مثال اگر قصد آموزش نقاشی با پاستل گچی را دارید، به پاستل گچی، کاغذ مناسب، ابزار محو و چند وسیله جانبی نیاز خواهید داشت. اگر رنگ روغن را انتخاب کنید، بوم، رنگ، قلم‌مو، پالت و ابزارهای مخصوص این تکنیک مورد نیاز خواهد بود.
بنابراین قبل از خرید ابزار، بهتر است ابتدا تکنیک خود را مشخص کنید و سپس دقیقاً همان وسایلی را تهیه کنید که برای شروع آن مسیر لازم هستند.
ابزار مهم‌تر است یا مهارت؟
داشتن ابزار باکیفیت می‌تواند تجربه کار را بهتر کند، اما ابزار به تنهایی باعث حرفه‌ای شدن شما نمی‌شود.
یک هنرجوی مبتدی ممکن است مجموعه‌ای از گران‌ترین ابزارهای موجود را داشته باشد، اما اگر نحوه استفاده از آن‌ها را نداند، نتیجه مطلوبی نگیرد. در مقابل، فردی که اصول تکنیک را به خوبی می‌شناسد، می‌تواند با ابزار ساده‌تر نیز اثر قابل قبولی ایجاد کند.
به همین دلیل در ابتدای مسیر بهتر است بخش زیادی از تمرکز خود را روی یادگیری تکنیک و تمرین قرار دهید.
آموزش نقاشی برای مبتدیان باید از چه مباحثی شروع شود؟
یک مسیر آموزشی مناسب بهتر است مرحله‌به‌مرحله طراحی شده باشد. اگر آموزش‌ها بدون ترتیب مشخص ارائه شوند، ممکن است هنرجو با حجم زیادی از اطلاعات مواجه شود و نداند کدام مهارت را باید ابتدا یاد بگیرد.
به طور کلی می‌توان مسیر یادگیری را به چند مرحله تقسیم کرد.
۱. شناخت ابزار
در قدم اول باید بدانید با چه ابزاری کار می‌کنید و هر وسیله چه کاربردی دارد.
شناخت ابزار فقط به دانستن نام آن‌ها محدود نمی‌شود. باید بدانید چگونه از ابزار استفاده کنید، چه زمانی آن را به کار ببرید و چه تفاوتی میان ابزارهای مختلف وجود دارد.
برای مثال در پاستل گچی، شناخت انواع پاستل، کاغذ مناسب، محوکن و ابزارهای جانبی اهمیت دارد. در رنگ روغن نیز شناخت رنگ‌ها، قلم‌موها، بوم و ابزار ترکیب رنگ ضروری است.
۲. شناخت رنگ
اگر به تکنیک‌های رنگی علاقه دارید، شناخت رنگ یکی از مهم‌ترین مراحل یادگیری خواهد بود.
هنرجو باید به مرور بتواند رنگ‌های اصلی و فرعی، رنگ‌های گرم و سرد، رنگ‌های مکمل و تفاوت میان روشنایی و تیرگی را تشخیص دهد.
این مهارت در نقاشی با پاستل گچی و نقاشی رنگ روغن اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا بخش زیادی از کیفیت نهایی اثر به انتخاب و ترکیب صحیح رنگ‌ها وابسته است.
۳. شناخت نور و سایه
یک نقاشی زمانی می‌تواند حجم و عمق مناسبی داشته باشد که هنرمند بتواند نور و سایه را به درستی مشاهده و اجرا کند.
برای شروع لازم نیست سراغ سوژه‌های پیچیده بروید. فرم‌های ساده‌ای مانند گوی، مکعب و استوانه تمرین‌های بسیار مناسبی هستند.
برای مثال، گوی به دلیل سطح منحنی خود تمرین خوبی برای شناخت تغییر تدریجی نور و سایه است. هنرجو با تمرین چنین فرم‌هایی یاد می‌گیرد چگونه یک شکل دوبعدی را به صورتی اجرا کند که سه‌بعدی به نظر برسد.
۴. تمرین تناسب و فرم
یکی دیگر از مهارت‌های مهم، تشخیص صحیح اندازه و نسبت قسمت‌های مختلف یک سوژه است.
اگر تناسب‌ها اشتباه باشند، حتی اجرای بسیار خوب رنگ و سایه نیز نمی‌تواند تصویر را کاملاً طبیعی کند. به همین دلیل تمرین طراحی فرم‌های ساده و مشاهده دقیق سوژه، بخش مهمی از یادگیری نقاشی از صفر محسوب می‌شود.
چگونه نقاشی را در خانه یاد بگیریم؟
امروزه برای آموزش نقاشی در خانه گزینه‌های مختلفی وجود دارد. آموزش‌های ویدئویی این امکان را فراهم می‌کنند که هنرجو بدون نیاز به حضور در کلاس، مراحل اجرای یک اثر را مشاهده کند و هر قسمت را چندین بار مرور کند.
این روش برای افرادی که زمان محدودی دارند نیز کاربردی است. می‌توانید زمان مشخصی را در طول روز یا هفته برای تمرین اختصاص دهید و آموزش را با سرعت خودتان پیش ببرید.
البته صرفاً تماشای ویدئو باعث حرفه‌ای شدن نمی‌شود. مهم‌ترین بخش یادگیری، اجرای عملی است. بهتر است هنگام مشاهده آموزش، ابزار خود را آماده کنید و مراحل گفته‌شده را هم‌زمان تمرین کنید.
اگر قسمتی برایتان دشوار است، آن را دوباره مشاهده کنید و همان مرحله را چند بار تکرار کنید. تکرار هدفمند یکی از مؤثرترین روش‌ها برای تقویت مهارت‌های هنری است.
روزانه چقدر برای یادگیری نقاشی تمرین کنیم؟
برای شروع، استمرار از تعداد ساعت تمرین مهم‌تر است.
لازم نیست از همان ابتدا روزانه چند ساعت نقاشی کنید. حتی یک تمرین کوتاه اما منظم می‌تواند در طول زمان نتیجه قابل توجهی داشته باشد.
مثلاً می‌توانید بخشی از زمان خود را به تمرین خطوط و فرم اختصاص دهید و در روزهای دیگر روی رنگ، سایه یا اجرای یک سوژه ساده کار کنید.
مهم این است که فاصله میان تمرین‌ها بیش از حد طولانی نشود. اگر چند هفته یا چند ماه تمرین را کنار بگذارید، بازگشت به مسیر یادگیری سخت‌تر خواهد بود.
اشتباهات رایج افراد هنگام شروع نقاشی
افراد مبتدی معمولاً چند اشتباه مشترک دارند که شناخت آن‌ها می‌تواند مسیر یادگیری را کوتاه‌تر کند.
یکی از این اشتباهات، مقایسه آثار ابتدایی خود با آثار هنرمندان حرفه‌ای است. فردی که چند روز است نقاشی را شروع کرده، نباید انتظار داشته باشد اثری مشابه فردی با سال‌ها تجربه ایجاد کند.
اشتباه دیگر، تغییر مداوم تکنیک است. ممکن است امروز پاستل را شروع کنید، فردا سراغ رنگ روغن بروید و چند روز بعد آبرنگ را امتحان کنید. این تجربه کردن بد نیست، اما اگر هدف شما پیشرفت جدی باشد، بهتر است برای یک دوره مشخص روی یک تکنیک تمرکز کنید.
خرید بیش از اندازه ابزار نیز اشتباه رایجی است. بهتر است ابتدا ابزارهای ضروری را تهیه کنید و بعد از پیشرفت در مسیر، تجهیزات خود را تکمیل کنید.
چگونه در نقاشی پیشرفت کنیم؟
پیشرفت در نقاشی نتیجه ترکیب سه عامل است: آموزش صحیح، تمرین مداوم و مشاهده دقیق.
آموزش به شما نشان می‌دهد چه کاری باید انجام دهید؛ تمرین باعث می‌شود اجرای آن را یاد بگیرید و مشاهده به شما کمک می‌کند تفاوت میان نتیجه مطلوب و نتیجه فعلی خود را تشخیص دهید.
بهتر است آثار خود را نگه دارید و بعد از مدتی دوباره آن‌ها را بررسی کنید. مقایسه نقاشی‌های قدیمی با کارهای جدید یکی از بهترین روش‌ها برای مشاهده میزان پیشرفت است.
همچنین بهتر است فقط یک تصویر را بارها کپی نکنید. پس از یادگیری یک تکنیک، سعی کنید همان تکنیک را روی سوژه‌ای جدید اجرا کنید. این کار باعث می‌شود مهارت شما وابسته به یک نمونه خاص نباشد.
آیا می‌توان بدون استعداد نقاشی را یاد گرفت؟
بسیاری از افرادی که قصد شروع نقاشی دارند، تصور می‌کنند باید از ابتدا استعداد خاصی داشته باشند. در حالی که بخش زیادی از مهارت‌های مورد نیاز برای نقاشی از طریق آموزش و تمرین ایجاد می‌شوند.
ممکن است یک فرد در ابتدا در تشخیص تناسب، رنگ یا سایه ضعیف باشد؛ اما با تمرین مداوم می‌تواند این مهارت‌ها را تقویت کند.
البته علاقه و پشتکار می‌تواند روند یادگیری را لذت‌بخش‌تر کند، اما لازم نیست از همان ابتدا خودتان را با عنوان «بااستعداد» یا «بی‌استعداد» ارزیابی کنید. بهتر است به جای تمرکز روی استعداد، روی فرآیند یادگیری تمرکز کنید.
انتخاب دوره مناسب برای شروع
اگر تصمیم دارید یادگیری را جدی‌تر دنبال کنید، انتخاب آموزش مناسب اهمیت زیادی دارد. دوره‌ای که برای افراد مبتدی طراحی شده باید از اصول پایه شروع کند، ابزارها را معرفی کند و سپس با پروژه‌های عملی، تکنیک‌ها را آموزش دهد.
آموزش پروژه‌محور مزیت مهمی دارد؛ زیرا هنرجو تنها با توضیحات تئوری مواجه نیست و می‌تواند ببیند یک تکنیک در اجرای واقعی چگونه استفاده می‌شود.
در مجموعه دوره‌های آموزشی این سایت نیز آموزش‌ها با تمرکز بر اجرای عملی ارائه می‌شوند و دوره‌های مختلفی برای تکنیک‌هایی مانند پاستل گچی و رنگ روغن در نظر گرفته شده است. تمامی این دوره‌ها با تدریس استاد امیر جمشیدی ارائه می‌شوند و هدف آن‌ها کمک به هنرجو برای یادگیری مرحله‌به‌مرحله و کاربردی تکنیک‌های نقاشی است.
از امروز شروع کنید، اما مرحله‌به‌مرحله
برای شروع نقاشی لازم نیست منتظر زمان مناسب، تجهیزات کامل یا شرایط ایده‌آل باشید. اگر به این هنر علاقه دارید، می‌توانید با یک تکنیک مشخص، چند ابزار پایه و یک برنامه تمرینی ساده شروع کنید.
در آموزش نقاشی برای مبتدیان مهم‌ترین موضوع این است که مسیر یادگیری منطقی باشد. ابتدا ابزار را بشناسید، اصول پایه طراحی و رنگ را یاد بگیرید، فرم و حجم را تمرین کنید و سپس سراغ پروژه‌های دشوارتر بروید.
قرار نیست اولین نقاشی شما بهترین اثرتان باشد. اتفاقاً ارزش یادگیری در همین مسیر شکل می‌گیرد؛ هر تمرین به شما نکته جدیدی یاد می‌دهد و هر اشتباه می‌تواند بخشی از مهارت آینده شما باشد.
اگر مدت‌هاست به یادگیری نقاشی فکر می‌کنید، بهترین زمان برای شروع زمانی است که تصمیم می‌گیرید اولین قدم را بردارید. یک تکنیک را انتخاب کنید، ابزارهای ضروری را تهیه کنید و یادگیری را از ساده‌ترین تمرین‌ها آغاز کنید. با استمرار، چیزی که در ابتدا دشوار به نظر می‌رسد، به مرور به یک مهارت قابل کنترل و لذت‌بخش تبدیل خواهد شد.
